Oрноосоо босонгуутаа шууд л комоо асаалаа... Шөнө 12 болтол суусан. Тэгж суух завсараа найзыгаа явахаас нь өмнө залгана гэснээ санаад залгасан боловч .....

• - 99 .. .. .. дүд дүд дүд дүд /таны залгасан дугаар АНУ -руу ниссэн байна/

........ хэтэрхий ажилдаа улайрч байгаад нисэх цагийг нь өнгөрөөчихсөндөө харамсав.

Дараа нь өөр нэг найз руу залгаад цагийг нь лавласан чинь өөдөөс юу ч юм нэг юм ярьжаагаад салгачихдаг байгаа.

• - байна уу? Юу байна л даа?
• - Длйорбөдүрфдүушгөло длобрөйүрөдл длобөй олор лр л длр дүд дүд дүд дүд дүд

/ажилтай байгаан байна. Хичээл оржоогоон болов уу даа... Ядраагүй байгаа ... за за /

Ингээд л өөр нэг найз руугаа залгаж лавлагаа авах санаа төрөв. Залгалаа....

Шууд л ........

• - юу байна андаа
• - юмгүй дээ, хө. Ажил дээрээ байгаамуу? /дугаар анзаарч байна шүү, өөлкөн ш д/
• - Үгүй ээ, хөгшөөн. Найз нь ажил руугаа очоогүй.
• - Өө, тийм үү? Тэгээд одоо хаана байгаан? /хэрэгт дурлаад..../
• - Эмнэлэгт үзүүлэээл явжийна.
• - Өө яасийн бэ? Хөл нь өвдөө юу?
• - Үгүй ээ, толгой.
• - Эээ тэгээд яаж байна хө?
• - Өнөөдөр хэвтэж магадгүй л юм шиг байна. ........ эмнэлэгт. Аа нээрээ андаа, чи манайх руу залгаад залга гээд хэлчих.
• - За тэгье андаа одоохон залгачихъя.... /Найздаа санаа зовж эхлэв/

• - Байна уу, Ээжээ би байна аа......
• - Өө, сайн уу миний хүү, ажил төрөл нь сайн уу? Юу хийж байна?
• - Юмгүй дээ, ээжээ. Таныг залгаач ээ гэж ....... хэлж байна.
• - Өө за за ойлголоо миний хүү.....

/Ээжид шинэ оны ч мэнд хүргэж чадаагүйдээ утсаа салгасных нь дараа харамсав... дахин залгах уу байх уу? За ярьж байгаа байх.../

Нилээн хугацаа өнгөрсний дараа нөгөө юу ч юм яриад байсан найз маань залгаад

• - Байна уу?
• - Байна аа, хэн бэ?
• - Би байна аа...
• - Өөр юу байна аа? Ажил нь тарсиймуу? Юу байна даа?
• - Юмгүй дээ... Түрүүн харин хуралтай байсан болохоор яаж ч чадсангүй. Хүмүүсийн баахан нүд над руу хараад хэхэ /бараг л ойролцоо бодсон байна шүү. Хурал хичээл ялгаа юу байхав/
• - Өө, тийм үү? Тэгвэл утсаа шууд салгачихгүй дээ... Найз нь ажилтай байна л гэж ойлгоно ш д. ........ эмнэлэгт хэвтэх юм ярьж байна. ...... тэй ярих гэсэн чинь утас нь болдоггүй ээ. Ярьсан уу?
• - Нисчихсэн байх аа... Маргааш хэвтэнэ гэж байсан шд. Өдөр чаталсан.
• - Харин тэгж л байна. Найз нь ярих гэж байгаад хоцорчихож. /Утас масслаж байна... миний яриаг сонссон болов уу?/
• - Ажил нь тэгээд тарсиймуу? Ядарч байна уу?
• - Аанхан одоо тарж байна, харих гэээл.... /Утас бас л пиржигнэж дууграв. Би буруу сонссон байж магад/
• - Өө, тийм үү тэгвэл хариад сайхан амраарай. Гадаа хүйтэн байгааз дээ? Дулаалсан уу? /мөд харихгүй байх вий дээ.... /
• - Длйбрөдлорбөрл дүд дүд дүд дүд дүд /Өөдөөс нь хэн нэгэн гарч ирээд л утсаар ярих боломжгүй болгочихлоо доо... Даарчихгүй байгаа даа. Ойрхон гээд аягүй л бол алхана даа, яг..../

Бүтэн өдөр хийсэн ажлаас хамгийн үр бүтээлтэй хоёр ажил нь эдгээр утасны ярианууд байв. Найзуудынхаа хоолойг сонсож хүч авах шиг сайхан зүйл гэж юу байхав. Тэр тусмаа инээд хөөрийг нь сонссон бол тэр өдөртөө яаж ч ажилласан ядарч харагдана даа.... 1 сарын 20-н гартал Монголд хамгийн хүйтэн өдрүүд үргэлжилнэ. Та нар минь, хацрынхаа улааж, гарынхаа бээрч байгааг хайхралгүй яваад байж болохгүй шүү. Сайн дулаалж яваарай.

Эсвэл нэг мөсөн даараад ханиад хүрээд гэртээ хэвтчихээрэй. Тэгвэл андууд нь аньсны навч, жаал жуул юм авааааал эргэлтээр гэр лүү чинь очно ш д хэхэ...

Ингэж хэлээд Сүхээ дүүгээ мордуулан ард саравчлан үлдэв. Морины туурайнд ч хөрс нь үл эвдрэх сайхан хөндий дундуур тэвхийсэн сайхан хээр морьтой хүү намхан толгойн цаадах руу исгэрсээр бараагүй боллоо. Ахынхаа хэлснээр хонио бэлийн нуга руу оруулан, өөрөө энэ тэрүүгээр цэцэг ургамал ажиглан, байхгүй ургамалаа түүн авч номныхоо завсар хийнэ. Дээрээс нь хөөрхөн хэлбэр, өнгөтэй чулуу олдвол бөөн бөөн чихэр харсан юм шиг л баярлана ...
Амандаа өвсний шим сорон, тэнгэр харж хэвттэл саахалтын хонь дөхөж яваа харагдав. Хүү бушуухан шиг мордож, бэлчээрээ ч харамлахгүй гэсэн ахын үг ёсоор хонио уулын бэлийн тачирхан алаг өвстэй бэлчээр лүү ойртууллаа.
Хаана ч бэлчээсэн сайхан өвстэй нуганд ч, сэрүүн салхи салхилсэн, тачирхан алаг өвстэй бэлд ч хонь сайхан тогтдог тул хийгээд байх ажил байсангүй. Хониноос ч, морьтой мань мэтээс ч айхыг байсан тарвага, түрсгүй хэдэн мөндөл нааш цааш гүйлдэхийг харж, тэднийг дооглон өөрийгөө зугаацуулна.

- За байз, аль замаар явдаг билээ. Олон зам нааш цааш сүлжилдээд ах нь хүртэл учрыг нь олохоо байчихаад байгаа юм. Уул нь энэ нутгийн л хүн юмсан. За байз, тээр уулын бэлд худаг байх ёстой. Тэнд зогсож амраад явцгаая. Танигдахаа байчихсан байна шүү. Дүү бас энд ирдэг байсан гэсэн байх аа.....

Ингэж хэлээд жолооч ах зааж байсан газар луугаа машинаа чиглүүллээ. Тэгэхдээ тэр олон замын алинаар ч явсангүй. Өөрөө шинэ зам гарган тоос татуулан давхина. Хуучивтар форгон машины завсар зайгаар тоос, шороо биднийг зовооно гэдэг тамтаггүй. Ингээд жолоочийн зааж өгсөн худаг дээр ирж, толгойгоо чийглэх санаатай очтол худагт ус гэх юм байсангүй. Аль хэдийн ширгэн үгүй болжээ.
Зуршил болсноороо хэдэн ургамал харах гэсэн тухайн газар хэдэн төрлийн Агь, Шарилж, цаахан талд харагдах Согсоолж цэцгээс өөр үзэсгэлэн гэх юм байсангүй. Хаа очиж хайрга чулуу нь элбэг юм. Тиймээс зүгээр л өнгө өнгийн чулуу хэдийг авах гэсэн ч олон өнгийн чулуу гэхээр ч зүйл байсангүй. Байдаг л хайрга.
Бага байхдаа салхи шуугиулан уралдан давхидаг байсан нөгөө хөндийн өнгө хүртэл бараантана. Жолоочоосоо гуйж байгаад уулын бэлийн нуга руу ойртон харахад нуга биш, хүний хөлийн газар шиг цайрсан харагдаж байлаа. Өвсний шим амтлан тэнгэр харан хэвтээд нуруу, чихээ амраадаг байсан тэр газар одоо нуруу амраах өвс, чих амраах шувуудгүй болчихсон байв. Надад дооглуулан гүйлддэг байсан тарваганы оронд энд тэнд үлийн цагаан огтоно сүлжилдэнэ.

Бага ангид байхаасаа л худынхаа ахынд зун болгон очиж амардаг байж билээ. Сайхан нутаг байсан болохоор олон газраас хүмүүс ирж зусна. Малаа цаг цагаар нуга руу оруулж ээлжлэн бэлчээдэг тэр газар жигтэйхэн сайхан байсансан. Газар үүрээ зассан талын болжморын үүрийг малын хөлөөс хамгаалах гэж бөөн юм болдог байж билээ.
Харин өнгөрсөн зун хэдэн жуулчид аваад тэрүүгээр дайрч өнгөрөхдөө "Худын ахынх яагаад нутаг сэлгэсэн"-ийг ойлгосон. Морины туурайнд тоос босдоггүй хөрс хүн алхахад л бөөн шороо босох хэмжээгээр эвдрээд, сул шороо, элс хоёр болчихож. Санаанаас хэзээ ч гарахгүй тэр сайхан нутаг бол Өвөрхангай аймгийн 9-н зүйл суманд байдаг байсийн... Сая зураг харж байгаад гэнэт санагдаад л ингээд бичээд сууж байна.
Түүх дурсамж, бодит байдаг хоёр бол ердөө л энэ. Байгалийн сайхан дурсамжинд үлдэж, бодит байдал нь нүдэнд харагдаж байна даа. Манай Монгол улс 87,3 сая хонь толгойтой тэнцэх хэмжээний бэлчээрийн даацтай гэдэг. Мэдээж энд өөр хэрэглээний нөөц, дээрээс нь өвсөн тэжээлт бусад амьтан, ашиглах боломжгүй зэлүүд нутаг гээд л олон зүйлийг хамааруулах юм бол 65 - 70 сая хонь толгойноос хэтрэх боломжгүй гэсэн тооцоо бий. Гэтэл одоо цөлжилт, бэлчээр талхлалт, хотжилт, дээрээс нь аалзны шүлс шиг баахан замыг тооцоод үзвэл 50 сая хонь толгойноос хэтрэхгүй бэлчээртэй болж байх шиг байна. Монгол улс мал аж ахуйн орон. Харин одоо бол мал аж ахуйн орноо ч хат даа. Нэг л мэдэхэд хүн амьдрах аргагүй зэлүүд нутаг, элс, шороо, баахан хайрга, гуу жалгаас өөр юмгүй нутагтай үлдэх вий.
Ер нь манай Байгаль орчны яамнаас "Экосистемийн сүйрэл" гэсэн аялал жуучлалын шинэ чиглэлийг батлаад өгчихвөл улсын төсөвт чамгүй мөнгө орж ирэхээс гадна үзүүлэх юмгүй гэгддэг манайхан "юу л байна үзүүлэх юм байна" гээд баавар сууна биз дээ?
Дөрөө шүргэсэн өвстэй байсан нутаг яагаад илгэн халцгай болчих воо?
Энэ асуултанд дараа хамтдаа хариулъя.

7 өдөр бүсгүйчүүд гэхээсээ илүү эрчүүд халамцуухан явж байгаа харагдсан. Гэрийнхээ ойролцоо ирсэн чинь согтуу нөхөр, согтуу эхнэр хоёр миний баяр, чиний баяр гэж маргалдаж байхдаа таарав. Сэтгэл өвдөв. Тэр эхнэрийг ямар их өрөвдөв өө. Хажууд нь хүүхэд нь уйлаад л …..

Харин өчигдөр манайд ах нар эхнэрүүдтэйгээ ирж баахан дарс задлаж уув. Дарс дуусангуут нь ямар шуурхай дахин авч өгч байна аа… хэхэ Аргагүй дээ… .Эхнэрүүд нь гадаа салхинд суунгаа сайхан дарс ууж, чалчаад л …. Нөхрүүд нь дарсыг нь авч өгчихөөд гэрт хөзөр тоглож бие биеэ шулангаа ганц хоёр шил юм тойруулаад л …. Оройхон эхнэрүүдээс илүү нөхрүүд нь согтоод халчихаж. Манай том бэр эгч атамандан бага ахын гэр лүү явах уриалга гарган, ашгүй манайхаас явж, амар тайван дахин гэрт тогтлоо ш д. Тэгээгүй бол шөнөжин үргэлжлэх нь ээ…

Энэ бичлэгийг бичих гэж хэдэн өдөр өнгөрчихвөө…. Хадаглаад л байлгаад байсан чинь … цаг хугацаа талийчихсан байна шд. Ямартай ч Марта ингэж л өнгөрсөн… Тэр нэгэн бүсгүйг санаастай, сэтгэл шаналаастай, зүрх өвдөөстэй, гэхдээ л дуугаа дуулсаар л суусан.

Миний хувьд мөрөөдлийн парлиамент гэдэг үг маш их утга учрыг илэрхийлэх юм шиг байна. Амар тайван, ашиг орлого, амжиргааны түвшин, ажлын байр, хамгийн гол нь чөлөөт ертөнц….. Юу юунаас илүү энэрэнгүй ч ухаалаг хүмүүсээр бүрэлдсэн байх ёстой юм шиг... Та бүхний саналыг сонсмоор байна. Бичээрэй… 

Улс төрчид нэг иймэрхүү байх юм бол би улсад ерөөсөө татвар төлөхөө болино оо....

За яахав…. Би нэг юм бодсон. Лаг гоё юм…. хэхэ Би байна аа….. Өөрөө өөртөө ажлын цаг гаргахаар шийдсэн юм. Өнөөг хүртэл нэг ч удаа хүмүүстэй адил өглөө тогтсон цагт ажилдаа явж, тогтсон цагт ажлаа тарж байгаагүй. Ямар нэгэн газар ажиллахдаа анхнаасаа тэрийгээ тохирчихдог байсан юм. Харин маш буруу зуршил гэдгийг өглөө босоод л ухаарлаа… Тэгээд өөртөө өглөө 10,30 гэхэд ажил дээрээ гозойж байх шийдвэр гарах үүрэг өгөв.  Мэдээж татах цагийг ч тогтоосон. Орой олны жишгээр 6,30. Гэхдээ ойролцоогоор 7 гээд ажлаа тараад…. Жаахан сайн дурын корос хийж байгаад л харих байхдаа…. Харихад 9 цаг өнгөрч байвал л болох нь тэр.

Ойрд цаг агаар дулаарчихсан болохоор ёстой л алхана гэдгийг өөрийн биеэр бусдад үлгэр дуурайл үзүүлж байгаа. Сайхан чиг явна даа. Уул нь бараг өдөр бүр 12 өнгөрөөгөөд л ажил дээр очдог байсан чинь ойрд манай Мэндээхэн гүнж маань өглөө эрт ажил дээр ирээд байгаа болохоор эрт босож байна гэж жигтэйхэн… хэхэ Шууд л ажил руу явж байгаа.

Гэхдээ хажууд Мэндээ маань байгаа болохоор ойрд уйтгарлаж элдвийг бодох ямар ч зав алга. Чамдаа маш их баярлалаа… Үргэлж л сэтгэлийг минь дулаацуулж, зүрхийг минь тэвэрч байдагт…..

Цаг хугацаа бид хоёрын нөхөрлөл нэг иймэрхүү л байна. Хэдхэн хоногийн өмнө, бараг л тангараг тасраад хэзээ ч чамтай найзлахгүй дээ гээд л бөөөн юм болсон бид хоёр өнөөдөр дахиад л өнөөдрийг хамтдаа өнгөрөөж байна.  Хэзээ ч бид хоёр салахгүй бололтой.

Миний блогоор зочилдог бүх энхрий бүсгүйчүүддээ….. хэн нэгний ялдам гүнжүүддээ эмэгтэйчүүдийн баярын мэнд хүргье. Гялалзах нүд шигээ гэрэлтэй үргэлж золбоолог байгаарай гэж хүсье.

Сүүлийн үед өөрийнхөө хүсэл мөрөөдлийн талаар зөндөө бодлоо. Би юу хүсэж мөрөөддөг, миний амьдралын зорилго, зорилтууд юу болох талаар, басчхүү ямар замыг сонгож мөрөөдлөө биелүүлж болох талаар бишгүй л зүйл бодлоо.

Би бүр бага байхын ном бичихийг маш их хүсдэг байсан… Гэхдээ монгол хэлэндээ тийм ч сайн биш болохоор санаа зовоод байдаг байсан юм. Найруулга бол бүр дүүрсэн хэрэг болно биз хэхэ…. Гэхдээ л багын тэр хүслээ биелүүлэхийн маш их хүсэж, бодох болсон. Ер нь л сүүлийн 2 жил энэ талаар бодож байгаа л даа. Тэгээд ч өөрийн хүмүүст хэлэхийг хүсэж буй тэр л үгээ ном болгох юм чинь хэцүү зүйл байхгүй болов уу гэж бодоод сүүлийн хэдэн 7 хоног материалаа цуглуулж байгаа. Бас хүмүүстэй ярилцаж, номынхаа баатрыг хайгаад л …. Номоо ямар ч байсан бичиж дуусгачихаад хэвлүүлнэ ээ…. Дээрээс нь нээрээ “Миний амжилтын газрын зураг” гэдэг Жон Максвелийн номыг орчуулж байгаа. Солонгос хэл дээрээс болохоор жаахан тиймэрхүү л байна. Уул нь англи хэл дээрх эх нь маш их хэрэгтэй байна. Туславал маш их баярлана шүү. Англи эхийг нь олж өгвөл…… Харин би зөрүүлээд монгол орчуулгыг нь өгье за….  Энэ ном нэг их удахгүй хэвлэгдээд олон хүний оюуны хэрэгцээг хангана гэж найдаж байна.

Гадаа дулаараад сайхан болж байна. Би гэдэг хүн хурдан бороо ороосой л гэж бодоод суугаад байгаа. Сүүлийн үед миний эргэн тойрон болж байгаа бүх үйл явдлыг нэг л сөрөг утгаар нь хүлээж аваад байх шиг…. Гэхдээ гайгүй сайжрах байх гэсэн өөдрөг бодол толгойнд байгаа л даа…. хэхэ

Шинээ хүү цагаан сараас хойш нэг иймэрхүү л өнгөрөөж байна. Ээжийн төрсөн өдрөөр бэлэглэсэн хоёр нохойг оройжин эрхлүүлээд л, Мэндээ гэж найзтайгаа 2 өдрийн давтамжтайгаар уулзаад л, өдрийг оффис дээрээ л барж байна даа… Гэхдээ оффис нэтгүй байгаа болохоор жаахан онцгүй байгаа. Яг хажууд байдаг ФМ-ынхэн өгчихгүй л байх даа… Өгвөл хичнээн их баярлана гээ….. Ганц ком нэт-тэй болгоод өгчихвөл ч….